Οδηγός Φυσικής Προσβασιμότητας για σχολικές μονάδεςΗ δυνατότητα να μπορεί κάθε άτομο αυτόνομα, με ασφάλεια και με άνεση, να προσεγγίσει και να χρησιμοποιήσει τις υποδομές, τις υπηρεσίες και τα αγαθά αλλά και να επικοινωνήσει και να πληροφορηθεί με εγκυρότητα, αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα όλων
Έγγραφο 155415/Δ3/28-11-2025 (ΑΔΑ: ΨΒΨΝ46ΝΚΠΔ-ΣΛΟ) του Υπουργείου Παιδείας
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζουν τα εκπαιδευτικά συστήματα σε παγκόσμιο επίπεδο είναι η διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης όλων των μαθητών/τριών στην εκπαίδευση. Το ζήτημα της ισότιμης πρόσβασης αποτελεί προτεραιότητα στις εκπαιδευτικές ατζέντες πολλών κρατών αλλά και στα προτάγματα Διεθνών Οργανισμών. Ενδεικτικά ως προς τούτο αναφέρεται ότι η προαγωγή της ενταξιακής εκπαίδευσης αποτελεί βασικό άξονα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (άρθρο 28) (United Nations, 2006) αλλά και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (άρθρο 24) (United Nations, 1989). Αποτελεί, επίσης, κεντρικό πυλώνα της Ατζέντας 2030 για τη «Βιώσιμη Ανάπτυξη» (United Nations, 2015). Όσον αφορά στη χώρα μας, η προαγωγή της ενταξιακής εκπαίδευσης συγκαταλέχθηκε στις εκπεφρασμένες προτεραιότητες χάραξης πολιτικής του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, ενώ παράλληλα αποτέλεσε κεντρικό άξονα μιας εκτεταμένης σειράς κειμένων αναφοράς, συμπεριλαμβανομένων του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (Υπουργείο Δικαιοσύνης, 2021) και της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024 -2030 (Υπουργείο Επικρατείας, 2024).
Η προαγωγή ενταξιακών μεταρρυθμίσεων, έχει κατ’ επανάληψη, υποδειχθεί στη σχετική ακαδημαϊκή βιβλιογραφία ότι αποτελεί ένα ζήτημα εξαιρετικά σύνθετο, το οποίο απαιτεί μια συνολική αλλαγή παραδείγματος και σημαντικές μετατοπίσεις στον τρόπο σκέψης αλλά και στις υιοθετούμενες πρακτικές σε όλες τις εκφάνσεις και σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης (Βλάχου, 2023∙ Dysonetal, 2004∙ Ζώνιου – Σιδέρη & Ντεροπούλου – Ντέρου 2012∙Καραγιάννη & Κουτσοκλένης, 2023 Slee, 2011∙UNΕSCO, 2020). Πρόκειται για μία αλλαγή που αφορά στη νοοτροπία, στους θεσμούς, στη νομοθεσία, στην εκπαιδευτική πολιτική, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα σχολικά εγχειρίδια, στην οργάνωση της σχολικής ζωής, στην καθημερινή διδακτική πρακτική, αλλά και στο περιβάλλον του σχολείου (UNESCO, 2020).
Σε αυτό το πλαίσιο, αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι θεμελιώδης προϋπόθεση ενός σχολείου ικανού να ανταποκριθεί στις ανάγκες όλων των μαθητών/τριών είναι η διασφάλιση συνθηκών φυσικής προσβασιμότητας, στη βάση μάλιστα των απαιτήσεων της Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (άρθρο 9) (Χριστοφή, Μ. 2013). Με εφαλτήριο την ανωτέρω διαπίστωση, κρίθηκε σκόπιμη η σύνταξη του παρόντος «Οδηγού Φυσικής Προσβασιμότητας», ο οποίος αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση των σχολικών μονάδων της χώρας επί σχετικών ζητημάτων.
Για τη σύνταξη του Οδηγού, ο οποίος αποτέλεσε προϊόν στενής συνεργασίας μεταξύ των συναρμόδιων Υπουργείων, της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας, της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία και άλλων συναρμόδιων φορέων καθώς και μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας, λήφθησαν υπόψη:
[…]
Κρίνεται σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθ. 5 του Ν.1894/1990 (Α΄/110) όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει και τις αρμοδιότητες του Άρθρου 75 –Αρμοδιότητες, τομέας στ΄ (Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού), παρ.14, 15 και 16 του «Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων» (Ν.3463/2006 (Α΄/114) που συμπληρώθηκαν με τις διατάξεις της παρ.4 του άρθ. 94 του ν. 3852/2010 (Α΄87) και σε προέκταση αυτών, αρμοδιότητα για θέματα κτηριακών ζητημάτων σχολικών μονάδων έχει ο εκάστοτε δήμος υπαγωγής της σχολικής μονάδας.
Συνεπώς, ο συγκεκριμένος Οδηγός αποστέλλεται στις σχολικές μονάδες ως βάση συνεργασίας μεταξύ των αρμοδίως υπευθύνων Δήμων και των σχολικών μονάδων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Οδηγός θα μπορούσε:
